Wat zal de prijs zijn?
Prijsbeheersingsmechanismen
Tijdens het politieke debat over de totstandkoming van ETS2 stond de noodzaak van prijscontroles en waarborgen centraal.. Als gevolg daarvan bevatten de ETS-richtlijn en het besluit inzake de Market Stability Reserve (MSR) al verschillende prijsbeheersingsmechanismen voor ETS2:
- De vervroegde veiling van 30 % meer emissierechten in de eerste drie jaar, die later in mindering worden gebracht op toekomstige emissierechten.
- Als de gemiddelde EUA-prijs gedurende drie opeenvolgende maanden meer dan twee keer zo hoog is als de gemiddelde prijs van de voorgaande zes maanden, worden 50 miljoen emissierechten vrijgegeven uit de MSR2 – artikel 30h(1). In 2027/2028 is de regel gevoeliger en hoeft de prijs slechts 1,5 keer hoger te zijn dan het gemiddelde van de afgelopen zes maanden gedurende drie opeenvolgende maanden om de vrijgave van de 50 miljoen emissierechten te activeren.
- Als de gemiddelde EUA-prijs gedurende drie opeenvolgende maanden meer dan drie keer zo hoog is als de gemiddelde EUA-prijs van de voorgaande zes maanden, worden 150 miljoen emissierechten vrijgegeven uit de MSR2.
- Er geldt een zacht prijsplafond van € 45, gecorrigeerd voor inflatie (waarschijnlijk dichter bij € 60 in 2027). Als de gemiddelde EUA-prijs langer dan twee maanden hoger is dan het zachte plafond, worden er 20 miljoen extra emissierechten vrijgegeven door de MSR2.
- In het geval van zeer hoge olie- of gasprijzen medio 2026 wordt de ETS2 met een jaar uitgesteld tot 2028.
- Ten slotte biedt een aanvullende clausule de Europese Commissie ook de mogelijkheid om op hoge ETS2-prijzen te reageren door een uitvoeringsbesluit vast te stellen als een bepaald laag volume aan emissierechten tweemaal binnen een periode van 12 maanden wordt bereikt.
Deze prijsbeheersingsmechanismen blijven van kracht tot 2029, wanneer de Europese Commissie verslag moet uitbrengen over de werking ervan. Na de evaluatie kan ze, indien nodig, een verlenging en uitbreiding van de prijsbeheersingsmechanismen voorstellen. In 2028 moet de Europese Commissie de werking van ETS2 evalueren om een goede werking van de markt en stabiele prijzen te waarborgen. Deze timing is belangrijk omdat veel van de modellen die ETS2-prijzen voorspellen, waaronder dat van BloombergNEF hieronder, een prijsstijging tot 2030 laten zien, die indien nodig kan worden aangepakt door dit evaluatieproces in 2028, afhankelijk van de vooruitzichten zodra de markt eenmaal operationeel is.
Zoals blijkt uit gr 7 van Transport and Environment blijft de fluctuerende prijs van fossiele brandstoffen de afgelopen jaren veel hoger dan het effect van een ETS2-prijs van 100 euro per ton CO2. Dit benadrukt dat het echte gevaar en de echte bedreiging voor de kosten van levensonderhoud niet de CO2-prijs is, maar de voortdurende afhankelijkheid van vervuilende brandstoffen, aangezien fossiele-brandstof-bedrijven hebben bewezen dat ze bereid zijn om buitengewone winsten te behalen. Elke poging om de prijs te beheersen door het aanbod van emissierechten te vergroten, betekent meer CO2-emissies. Om de Europese klimaatdoelstellingen te halen, zou elke verzwakking van ETS2 gepaard moeten gaan met een grotere ambitie in ETS1-sectoren of de resterende ESR-sectoren: landbouw – wat politiek gezien moeilijk blijft – of sectoren voor landgebruik waar de effectiviteit van koolstofputten al in gevaar is. Uiteindelijk is de meest effectieve manier om de prijsdynamiek van ETS2 te beheersen zonder de ambitie te ondermijnen, een krachtige uitvoering van aanvullende maatregelen. Door de uitstoot in woningen en het wegvervoer te verminderen, verlagen deze maatregelen de vraag naar emissierechten, wat op zijn beurt helpt om de ETS2-prijs te matigen en tegelijkertijd de decarbonisatie te versnellen.